Breadcrumbs Image

İç Kontrol Sistemi

 

İÇ KONTROL SİSTEMİ

 
İç kontrol, kurumun amaç ve hedeflerine ulaşmasını, faaliyetlerini mevzuata uygun, etkili, ekonomik ve verimli biçimde yürütmesini ve güvenilir bilgi üretmesini destekleyen bütünleşik bir yönetim sürecidir.
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli biçimde elde edilmesini ve kullanılmasını, hesap verebilirliğin ve mali saydamlığın sağlanmasını amaçlar.

Kanun; kamu mali yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını ve uygulanmasını, mali işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve mali kontrol süreçlerini düzenler.

Kanun kapsamında kamu idarelerine getirilen temel yükümlülüklerden biri, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına katkı sağlayan bir iç kontrol sisteminin kurulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesidir.

İç Kontrol Nedir?

İç kontrol, kurumun hedeflerine ulaşmasına makul güvence sağlamak amacıyla yöneticiler ve tüm personel tarafından yürütülen sürekli bir süreçtir.

5018 sayılı Kanun’un 55. maddesine göre iç kontrol; kurumun amaçlarına, belirlenmiş politikalarına ve mevzuata uygun olarak yürütülmesini sağlamak üzere oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçlerle iç denetimi kapsayan mali ve mali olmayan kontroller bütünüdür.

İç kontrol başlı başına bir amaç değil, kurumun kısa ve uzun vadeli hedeflerine ulaşmasını destekleyen bir yönetim aracıdır.
İç Kontrol Sisteminin Unsurları
Etik değerler ve çalışma ortamı
Etik ilkeler, görev tanımları ve kurumsal organizasyon yapısı
Planlama ve programlama
Kurumsal amaçların, hedeflerin ve faaliyetlerin belirlenmesi
Risk yönetimi
Hedefleri etkileyebilecek risklerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi
Kontrol faaliyetleri
Risklere karşı önleyici ve düzeltici kontroller geliştirilmesi
Bilgi ve iletişim
Güvenilir raporlama ve kurum içi ve dışı iletişim sistemleri
İzleme ve değerlendirme
Sistemin işlerliğinin ve performansının düzenli olarak değerlendirilmesi
İç Kontrolün Amaçları

5018 sayılı Kanun’un 56. maddesine göre iç kontrolün amaçları şunlardır:

•
Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli biçimde yönetilmesini sağlamak,
•
Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesini sağlamak,
•
Her türlü mali karar ve işlemde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini sağlamak,
•
Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi üretilmesini sağlamak,
•
Varlıkların kötüye kullanılmasını ve israfını önlemek, varlıkları kayıplara karşı korumak.
İç Kontrol Hakkında Bilinmesi Gerekenler
•
İç kontrol yalnızca yasal düzenleme ve yöntemlerden oluşmaz; kurumun her düzeyindeki personelin katılımıyla yürütülür.
•
İç kontrol, hedeflere ulaşılması konusunda kesin değil, makul düzeyde güvence sağlar.
•
Tek seferlik bir faaliyet değil, kurumun bütün süreçlerine yayılan sürekli bir yönetim faaliyetidir.
•
Yönetim sürecinin ve kurumsal organizasyonun ayrılmaz bir parçasıdır.
•
İş süreçlerine sonradan eklenen bir kontrol katmanı olarak değil, işin yürütülme biçiminin bir parçası olarak değerlendirilmelidir.
İşlevlerine Göre İç Kontrol Türleri
Yönetsel Kontroller
Kurumun hedeflerini gerçekleştirmek için kullanılan plan, politika, yöntem ve uygulamaları kapsar.
İdari Kontroller
Yetkili personelin işlemleri gerçekleştirmesi ve karar alma süreçleriyle ilgili usul ve kayıtları kapsar.
Muhasebe Kontrolleri
Varlıkların korunmasına ve mali kayıtların doğruluğuna yönelik usul, kayıt ve belgeleri kapsar.
Bu kontrol türleri birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Etkili bir iç kontrol sistemi bütün kontrol türlerinin birlikte işlemesini gerektirir.
İç Kontrol Sorumluluğu Kimlere Aittir?

İç kontrolden yalnızca belirli bir birim değil, görev ve sorumlulukları çerçevesinde kurumda yer alan herkes sorumludur. Yeterli ve etkili bir iç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması ve geliştirilmesi yönetimin; sistemin işlerliğinin sağlanması ise bütün personelin ortak sorumluluğudur.

Üst Yönetim ve Yöneticiler
Yeterli ve etkili bir iç kontrol sistemi oluşturmak, gerekli önlemleri almak, sistemi izlemek ve geliştirmekle sorumludur.
Tüm Personel
Belirlenen kontrol yöntemlerini görevleri kapsamında uygulamak, iş süreçlerine uygun hareket etmek ve tespit ettiği sorunları bildirmekle sorumludur.
Harcama Yetkililerinin Görev ve Sorumlulukları

5018 sayılı Kanun’un 31. maddesine göre bütçeyle ödenek tahsis edilen her birim harcama birimi, bu birimin en üst yöneticisi ise harcama yetkilisidir.

Harcama yetkilileri, üst yöneticinin gözetiminde kendi birimlerinde iç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması ve geliştirilmesinden sorumludur.

•
Harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına uygun olmasını sağlamak,
•
İşlemlerin kanunlara, yönetmeliklere ve diğer mevzuata uygunluğunu gözetmek,
•
Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlamak.
Gerçekleştirme Görevlilerinin Görev ve Sorumlulukları

Gerçekleştirme görevlileri; harcama talimatı üzerine işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim alma işlemlerinin gerçekleştirilmesi, işlemlerin belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütür.

Bütçeden bir gider yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenen usul ve esaslara uygun biçimde alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilen kişi ya da komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin eksiksiz düzenlenmesi gerekir.

İç Kontrolün Kapsamı Mali İşlerle mi Sınırlıdır?
Hayır. İç kontrol, mali ve mali olmayan bütün kurumsal süreçleri kapsar.

İç kontrol; faaliyetlerin amaçlara ve mevzuata uygun biçimde yürütülmesini, kaynakların etkili kullanılmasını ve zamanında, tam ve güvenilir bilgi üretilmesini sağlayan her türlü organizasyon, yöntem, süreç ve iç denetim faaliyetini kapsar.

Kurumun teşkilatlanma biçimi, görev ve yetki dağılımı, personel seçimi ve eğitimi, performans değerlendirmesi, hedef belirleme, risk yönetimi, iletişim, bilgi ve yazılım sistemleri gibi herhangi bir harcama gerektirmeyen süreçler de iç kontrol sisteminin kapsamındadır.

Kamu Mali Yönetimi ve İç Kontrolle İlgili Yasal Dayanaklar

1
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu
Görüntüle
2
Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği
Görüntüle

Görüntülenme Sayısı: 532