Ders İçerikleri

Klâsik Türk edebiyatının tanımı, doğuşu, adlandırılışı, coğrafyası; Klâsik Türk şairlerinin dünyası, Klâsik Türk edebiyatının kaynakları, aruz vezni, tanımı, tarihçesi, şiirdeki fonksiyonu, belli başlı aruz kalıpları ve uygulamalı örnekleri; Klâsik Türk şiirinde çokça kullanılmış olan mazmunlara ilişkin bilgiler; kaside, gazel, kıt´a vb. nazım şekillerinin tanımı, özellikleri, kısa tarihçeleri ve belli başlı temsilcileri ile şiirlerinden örnekler.

Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arap alfabesi, Harflerin yazılış ve birleşme şekilleri, gramer ve imla kuralları, ekler ve köklerin yazılışı, matbu metinlerin okunup yazılması. 

Türk Dili tarihinin başlangıçtan günümüze gelinceye kadar bütün safhaları.

Bir iletişim aracı olarak dil, dilin kullanımları yazım kuralları, anlatım türleri ve bu türlerin özellikleri.

Modern Türkiye´nin doğuş ve gelişim süreci içindeki olaylar, fikirler ve ilkeler.

Ders, Smart Choice 1 (Oxford University Press) kitabına dayalıdır ve CEFR A1–A2 düzeyi kazanımlarını kapsar.

Dil Bilgisi; • The verb be (affirmative, negative, questions), • The verb be in questions and short answers, • a / an, some / any, • Present Simple ( I play, I don’t play, Do you play? ), • Present Simple (affirmative, negative, questions), • Past Simple of be ( was/were ) Kelime Bilgisi, • Key classroom phrases, countries, • Jobs, workplaces, • Food items, meals, • Sports and activities, • Daily routines, activities, • Common problems (e.g., being late, feeling sick).

Konuşma Becerileri; • Introducing yourself and a partner, • Talking about jobs, • Ordering food and drink, • Talking about sports you like, • Talking about everyday life and routines

• Talking about problems and situations in the past.

Diğer Beceriler; • Listening to introductions, reading student profiles, writing a short paragraph about yourself, • Listening to people talk about their jobs, reading a survey about jobs, writing sentences about jobs, • Listening to restaurant conversations, reading about international food, writing about what you eat and drink, • Listening to people talk about sports, reading a sports article, writing about sports you do, • Listening to people’s daily routines, reading about daily life, writing about your day, • Listening to conversations about problems, reading a text about problems, writing about something that happened yesterday).

Dijital teknolojileri kullanarak bilgiyi bulma, işleme, düzenleme, paylaşma, değerlendirme ve analiz.

Ders kapsamında, önce roman ve şiirin kuramsal tanımları yapılacak; ardından Avrupa’daki romanın doğuşu ve Türk edebiyatına geç girişi tartışılacaktır. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e kadar roman ve şiir türlerinin gelişimi incelenecek; ilk tercüme romanlardan başlayarak Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat, Felâtun Bey ile Râkım Efendi, İntibah, Araba Sevdası, Sergüzeşt, Mai ve Siyah ve Eylül gibi önemli romanlar üzerinde durulacaktır. Aynı dönemde şiirin biçim, içerik ve üslup yönünden geçirdiği değişimler ele alınacak; roman ve şiir arasındaki tarihsel, estetik ve tematik bağlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir.

Türkiye’de folklor, ilk folklor çalışmaları; Türk folklorunun kaynakları; yazılı kaynaklar, yazılı eserler; kitabeler; bengü taşlar; orijinal yazma eserler; sözlükler; ağız derlemeleri; edebiyat eserleri; süreli yayınlar; sözlü kaynaklar; görsel kaynaklar; sinema; televizyon; resim; şenlik; bayramlar; mahallî günler; Türk folkloru ile ilgili yayınlar; Türk folkloru ile ilgili ilmî toplantılar ve kurslar; Türk folkloru ile ilgili kurum ve kuruluşlar; Üniversiter yapılanma; folklorla ilgili arayışlar, anlayışlar, yaklaşımlar. Halk bilimi konularının Türk folkloru örnekleriyle açıklanması.

Türkiye Türkçesi merkez alınmak suretiyle, Türk dilinin kelime ve ekleri, ekleşme ve eklenme kuralları.

Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arap alfabesi, Harflerin yazılış ve birleşme şekilleri, gramer ve imla kuralları, ekler ve köklerin yazılışı, matbu metinlerin okunup yazılması.

Türk Dili tarihinin başlangıçtan günümüze gelinceye kadar bütün safhaları.

Doğru ve etkili konuşma, konuşma kusurlarının belirleme, Türk edebiyatındaki seçme metinlerden yola çıkarak uygulamalar yapma, konuşma hazırlama ve sunma dersin
içeriğini oluşturmaktadır.

Modern Türkiye´nin doğuş ve gelişim süreci içindeki olaylar, fikirler ve ilkeler.

Ders, Smart Choice 1 (Oxford University Press) kitabına dayalıdır ve CEFR A1–A2 düzeyi kazanımlarını kapsar.

Dilbilgisi; • This/That/These/Those, comparative adjectives, • Present continuous for future arrangements ("I’m meeting…"), be going to, • Comparatives & Superlatives, • Countable / Uncountable nouns, some/any, would like, • Past Simple (regular & irregular verbs), • be going to (future), future plans.

Kelime Bilgisi; • Clothes, shopping expressions, • Free-time activities, entertainment, • Animals, environments, • Food, drink, meals, • Vacation activities, travel, • Types of transport, travel expressions.

Konuşma Becerileri; • Talking about shopping, asking for sizes, • Talking about plans and arrangements, • Talking about preferences and comparisons, • Ordering in a café or restaurant, • Talking about past vacations, • Talking about travel plans.

Diğer Beceriler; • Listening to shopping conversations, reading an article about shopping habits, writing about preferences, • Listening to conversations about plans, reading an event schedule, writing about weekend plans, • Listening to conversations about animals, reading about wildlife, writing about animals, • Listening to food orders, reading menus,writing about favorite food, • Listening to travel experiences, reading travel blogs, writing about a past trip, • Listening to transport information, reading about city transport, writing travel notes.

İslâm Kültürü etkisi altında 10-11. yüzyıllardan başlayıp 14. yüzyıla kadar olan dönemde gelişmeye başlayan Eski Türk Edebiyatının bu yüzyıllara ait önemli şair ve yazarlarının edebî kişilikleri, eserleri ve dönemin özellikleri.

Tanzimat’ın ilan edilmesinin ardından değişmeye ve gelişmeye başlayan Türk edebiyatının doğuşu ve roman, tiyatro ve şiir bağlamında Türk edebiyatının değişimi ve gelişiminin tafsilatlı bir şekilde incelenmesi. Tanzimat I. Dönem sanatçıları olan Şinasi, Namık Kemal ve Ziya Paşa gibi zirve şahsiyetlerin hayatları, sanatları ve eserlerinin incelenmesi. Tanzimat dönemi ve Servet-i Fünûn dönemi Türk edebiyatlarının gelişiminde rol oynayan Ara Nesil sanatkarları ve katkılarının belirlenmesi.

Anonim Halk Edebiyatının manzum, mensur ve manzum-mensur ürünlerinin biçim ve içerik özellikleri, kaynağı, icra ortamları hakkında bilgi. Anonim Halk edebiyatı örneklerini biçim ve içerik bakımından inceleme.

Sözcüğün tanımı, özellikleri ve türleri. Sözcüklerin sınıflandırılması. Yapıları bakımından sözcük türleri. Basit birleşik ve türemiş sözcükler. Anlamları ve görevleri bakımından sözcük türleri. İsim, sıfat, zamir, zarf, edat ve fiillerin özellikleri, türleri ve işlevleri.

Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça Unsurlar ve bu Unsurların Osmanlı Türkçesinde Kullanım Şekilleri, Anlamları ve Yapıları.

Orhun Türkçesinin Türk dili tarihindeki yeri ve önemi, Orhun Türkçesi yazılı belgelerinin çözümlenmesi, ses bilgisi, şekil bilgisi, kelime kadrosu, söz dizimi ve anlam bilgisi bakımından incelenmesi. 

Eski Anadolu Türkçesi dönemi imla ve gramer özellikleri, başlangıç dönemi şair ve yazarların eserleri, dil özellikleri, dil özelliklerini yansıtan eserlerin metin okuma ve gramer incelemeleri.

Her geçen yüzyılda gelişme gösteren Osmanlı edebiyatının geldiği nokta; yüzyılın saçayağı kabul edilen Şeyhî-Ahmed Paşa-Necâtî üçlüsünü öne çıkararak Divan edebiyatının yüzyıldaki temel dinamiklerini ele alma; hükümdar ve şehzade şairlerin (Fatih ve Cem Sultan gibi) şiirlerine değini; edebi metinlere nüfuz edebilme kabiliyetinin geliştirilmesi vs.

Tanzimat’ın ilan edilmesinin ardından değişmeye ve gelişmeye başlayan Türk edebiyatının doğuşu ve roman, tiyatro ve şiir bağlamında Türk edebiyatının değişimi ve gelişiminin tafsilatlı bir şekilde incelenmesi. Tanzimat II. Dönem sanatçıları olan Abdülhak Hâmid, Recaizâde Mahmud Ekrem gibi zirve şahsiyetlerin hayatları, sanatları ve eserlerinin incelenmesi. Tanzimat dönemi ve Servet-i Fünûn dönemi Türk edebiyatlarının gelişiminde rol oynayan Ara Nesil sanatkarları ve katkılarının belirlenmesi.

Halk edebiyatı içinde âşık edebiyatının yeri, folklor ve âşık edebiyatı, âşık tabirinin anlamı, âşık edebiyatı ile tarikat edebiyatının münasebetleri, âşık edebiyatının türleri, halk şiiri ve âşık şiirinin biçimi, âşıklık geleneği, âşıklık geleneğinin kaynağı, rüya motifi, âşık makamları, meşhur âşıklar, günümüzde âşıklık geleneği ve rüya motifi, yaşayan âşıklar (genel), Âşık Şeref TAŞLIOVA, Âşık Yaşar REYHANİ.

Anlamları ve görevleri bakımından sözcük türleri. İsim, sıfat, zamir, zarf, edat ve fiillerin özellikleri, türleri ve işlevleri. Sözcük grupları içerisinde sözcüklerin işlevleri. İsim ve fiil çekim ekleri ile bu eklerin özellikleri ve işlevleri.

Bu dersi alan öğrenciler, Arap harfli Türkçe metinleri okuma, anlama yeterliliğine sahip olacaklar ve Osmanlı Türkçesine Farsça ve Arapçadan girmiş unsurların gramer özelliklerini öğreneceklerdir.

Eski Anadolu Türkçesi dönemleri son dönem imla ve gramer özellikleri, şair ve yazarların eserleri, dil özellikleri, dil özelliklerini yansıtan eserlerin metin okuma ve gramer incelemeleri.

XVI. yüzyıl Eski Türk Edebiyatının genel görünüşü bu yüzyılda yetişen şairler (Fuzûlî, Bâkî, Zati, Hayali, Taşlıcalı Yahya… hakkındaki genel bilgi), XVI. yüzyılının önemli iki şairi olan Fuzûlî ve Bâkî'nin hayatı, edebî kişiliği, eserleri ve etkileri hakkında ayrıntılı bilgi, bu şairlerin örnek şiirlerinin şerhi.

Edebiyatımızın, Batı edebiyatından etkilenmesi sonucunda gelişen edebi türler ve mahiyetleri. Servet-i Fünûn öncesindeki döneme genel hatlarıyla bakılarak Tevfik Fikret’in sanat hayatının incelenmesi ve şiirlerinin tahlil edilmesi. Cenab Şahabeddin’in sanat hayatının incelenmesi ve şiirlerinin tahlil edilmesi. Hüseyin Cahid, H. Nâzım, Ayın Nâdir (Ali Ekrem), Süleyman Nazif gibi dönemin önde gelen diğer şair ve yazarlarının Servet-i Fünûn edebiyatı üzerindeki etkisinin belirlenmesi. Servet-i Fünûn döneminin zirve şahsiyetlerinden Halid Ziya’nın romancılığının ele alınıp Mai ve Siyah ile Aşk-ı Memnu romanlarının incelenmesi, Mehmed Rauf’un romancılığının ele alınıp Eylül romanının incelenmesi. Dönemin önemli tenkitçisi Ahmed Şuayb’ın dikkate değer metinleriyle beraber ele alınıp, Servet-i Fünûn döneminde tenkitçiliğin gelişiminin belirlenmesi.

Halk edebiyatı içinde âşık edebiyatının yeri, folklor ve âşık edebiyatı, âşık tabirinin anlamı, âşık edebiyatı ile tarikat edebiyatının münasebetleri, âşık edebiyatının türleri, halk şiiri ve âşık şiirinin biçimi, âşıklık geleneği, âşıklık geleneğinin kaynağı, rüya motifi, âşık makamları, meşhur âşıklar, günümüzde âşıklık geleneği ve rüya motifi, yaşayan âşıklar (genel), Âşık Şeref TAŞLIOVA, Âşık Yaşar REYHANİ.

Türkiye Türkçesinde Söz Öbekleri. Söz ve söz öbekleri. Söz öbeklerinin tasnifi. İsim tamlamaları, sıfat tamlamaları, edat grupları, zarf-fiil grupları, sıfat-fiil grupları, ad-fiil grupları vb. üzerinde ayrıntılı inceleme yapılması.

17. yüzyıl Eski Türk Edebiyatının genel görünüşü ve Sebk-i Hindî’nin özellikleri. Bu yüzyılda yetişen şairler (Nef'i, Nâ'ilî, Nâbî) hakkında ayrıntılı bilgi, bu şairlerin örnek şiirlerinin şerhi.

Fecr-i Âti edebiyat anlayışının belirlenmesi ve Servet-i Fünûn ile karşılaştırılması. Ahmet Haşim’in sanat hayatının incelenmesi ve seçilmiş şiirlerinin incelenmesi. 1908’den sonra Türkçülük adı altında değişen ve gelişen Milli edebiyat döneminin belirlenmesi ve Genç Kalemler’in Türk edebiyatına ve Türk diline olan katkılarının üzerinde durulması. Ömer Seyfettin, Yahya Kemal, Mehmet Akif, Halide Edip, Yakıp Kadri ve Reşat Nuri gibi sanatçılar hakkında bilgi verilmesi ve bu sanatçılardan seçilmiş şiir, hikâye ve romanlar tahlil edilmesi.

Türk halk anlatılarından halk hikayesi, fıkralar ve tekerlemeler ile bunların Türk dünyasındaki karşılıklarıdır.

Bir göstergeler dizgesi olan dilin, dizimsel düzlemde nasıl eklemlendiğini ortaya koymak gerekir. Bu derste, dizimsel düzlemde cümlenin kurulumu, cümlenin ögeleri ve çözümlenmesi üzerinde durulur.

Cumhuriyet dönemi edebiyatının gelişiminde önceki dönemlerin etkileri üzerinde durulur ve buna istinaden bu dönemdeki edebi hareketler belirlenir. Söz konusu hareketlerin Türk edebiyatındaki yeri ve etkisi saptanarak 1923’ten 2000’e kadar olan gelişim süreci incelenir. Nazım Hikmet, Necip Fazıl gibi önemli sanatçılar üzerinde durulur ve bu sanatçıların seçilmiş eserlerinden incelemeler yapılır. Garip Hareketi üzerinde durulur ve başta Orhan Veli olmak üzere, Oktay Rifat ve Melih Cevdet’in şiir anlayışları üzerinde durulur. Ardından İkinci Yeni Hareketi incelenir ve İkinci Yeni Hareketi’nin önemli sanatçıları olan Cemal Süreya, Edip Cansever, Turgut Uyar, Ece Ayhan gibi isimlerin şiir anlayışları üzerinde durulur. Bunların yanı sıra toplumcu gerçekçi şiir anlayışı ve 1980 sonrasında Türk şiirini değiştiren ve dönüştüren şairler belirlenir.

Çağdaş Türk lehçeleri içinde yer alan Oğuz ve Karluk grubu lehçeleri, tarihî gelişimleri, coğrafi yayılımları, alfabe kullanımları ve yazı dili özellikleri bakımından incelenir. Türkiye, Azerbaycan, Türkmen ve Gagavuz Türkçesi gibi Oğuz lehçeleri ile Özbek ve Yeni Uygur Türkçesi gibi Karluk lehçeleri karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınır. Lehçelerin ses ve biçim özellikleri, söz varlığı, yazı dili standartları ve alfabe farklılıkları (Latin, Arap ve Kiril kökenli sistemler) üzerinde durulur. Ayrıca her lehçeden seçilmiş örnek metinler üzerinden okuma, transkripsiyon, anlam çözümlemesi ve karşılaştırmalı inceleme çalışmaları yapılır. 

Sosyal bilimlerde bilimsel araştırmalar. Lisans düzeyinde tez çalışması yapma.

1.

Cumhuriyet dönemi edebiyatının gelişiminde önceki dönemlerin etkileri üzerinde durulur ve buna istinaden bu dönemdeki edebi hareketler belirlenir. Söz konusu hareketlerin Türk edebiyatındaki yeri ve etkisi saptanarak 1923’ten 2000’e kadar olan gelişim süreci incelenir. Roman türü ve gelişimi üzerinde durulur. Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri, Reşat Nuri gibi dönemin önemli romancılarının anlayışları üzerinde durulur. Ardından bireysel yönelimleri ve maziyi yaşatan romanlar, tarihi romanlar, toplumcu gerçekçi romanlar, köy ve kasaba hayatını işleyen romanlar, İslami ve gelenekçi söylemi ele alan romanlar, postmodern romanlar gibi Türk romanının 1960 sonrasında yer alan önemli eğilimleri incelenir. Abdülhak Şinasi Hisar, Ahmet Hamdi Tanpınar, Tarık Buğra, Peyami Safa, Yaşar Kemal, Oğuz Atay, Orhan Pamuk gibi Cumhuriyet döneminin önemli romancıları üzerinde durulur.

Çağdaş Türk lehçeleri içinde yer alan Kıpçak ve Sibirya grubu lehçeleri tarihî gelişimleri, coğrafi yayılımları, alfabe kullanımları ve yazı dili özellikleri bakımından incelenir. Kıpçak grubuna ait Kazak, Kırgız, Nogay, Karakalpak, Kumuk, Karaçay-Malkar, Tatar ve Başkurt Türkçeleri ile Sibirya grubuna ait Tuva, Altay ve Hakas Türkçesi karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınır. Bu lehçelerin fonetik, morfolojik ve söz varlığı özellikleri, yazı dili standartları ve alfabe farklılıkları (Latin, Kiril ve Arap kökenli sistemler) üzerinde durulur. Ayrıca seçilmiş örnek metinler üzerinden okuma, transkripsiyon, anlam çözümlemesi ve karşılaştırmalı inceleme çalışmaları yapılır.

Bu derste, öykü türünün temel nitelikleri, Türk öykü geleneğinin oluşumu ve modern Türk öyküsünün tarihsel gelişim süreci ele alınır. Tanzimat’tan günümüze kadar uzanan dönemde öne çıkan öykücülerin eserlerinden seçilmiş metinlerden hareketle, öykü türünün biçimsel ve tematik özellikleri incelenir; metin çözümlemeleri aracılığıyla anlatım teknikleri, dil ve üslup özellikleri değerlendirilir.

Batı Edebiyatı çerçevesinde ortaya çıkan akımların genel özelliklerini incelemek, temsilcilerini tanımak, metin tahlili yapmak.

Bu ders, Türkçenin tarih boyunca kullandığı yazı sistemlerini, alfabeleri ve yazım geleneklerini dönemsel bir bakışla incelemektedir. Yazının ortaya çıkışı ve yazı sistemlerinin sınıflandırılmasıyla başlayan süreçte Göktürk (Orhun) ve Uygur alfabeleri ile Mani, Soğd ve Brahmi gibi sistemlerin Türkçeye etkileri ele alınır. Arap alfabesinin Türk yazı geleneğine girişi ve bin yıl boyunca bu yazı sisteminin çeşitli Türk lehçelerinde (Karahanlı, Harezm, Eski Kıpçak, Eski Anadolu, Çağatay, Osmanlı) nasıl kullanıldığı metin örnekleriyle analiz edilir. Dersin son bölümünde Harf Devrimi, Latin alfabesinin kabulü ve yazı–kimlik ilişkisi bağlamında Türkçenin çağdaş yazı sistemleri tartışılır.

Türk şiiri ve romanındaki temel edebî sanatlar ve terimler hakkında bilgi verme.

Batı eleştirisi ve Batı eleştirisinin Türk eleştirisine olan yansımaları üzerinde durulur. Ardından Tanzimat döneminde başlayan eleştiri özellikle Namık Kemal'in yazıları ve mukaddimeler aracılığıyla gelişim gösterir. Bu derste Namık Kemal, R. M. Ekrem gibi Tanzimat yazarlarının eleştiri anlayışı işlenir, Servet-i Fünûn döneminde Tevfik Fikret, Halid Ziya ve Cenab Şahabeddin'in yazıları üzerinde durulur. Millî edebiyat döneminde ise Yakup Kadri, Ali Canip, Müfit Ratip gibi isimler ele alınıır.

6. yüzyıldan 21. yüzyıla gelene kadar Türkçenin yazımı için kullanılan alfabeleri tanıtmak. Bu alfabelerin kullanıldığı coğrafya ve Türk boylarını tanıtmak. Bu alfabelerle yazılan önemli eserleri tanıtmak.
Kültür, dil ve yazı ilişkisini Türkçenin varlığının ilk konuşulmaya ve yazıya geçirilmeye başladığı devirlerden itibaren ve Türkçe odaklı olarak ortaya koymak dünya yazı kültüründe Türklerin yerini belirlemek, alfabelerin kökenini belirlemek, farklı alfabelerle ortaya konan metinlerin sınıflandırmasını yapmak.

"Edebiyat nedir?" sorusu çeşitli disiplinlerden de yararlanılarak cevaplanacaktır. Türk edebiyatındaki edebi topluluklar hakkında bilgi verilecektir. Yeni Türkedebiyatındaki türler tanıtılacak ve tahlil edilecektir.

Bu derste, 1950 sonrasından günümüze uzanan süreçte Türk öykücülüğünün önemli temsilcileri, başlıca akımları ve temaları ele alınır; dönemin öyküleri, anlatı teknikleri, dil, anlatıcı ve yapı özellikleri bakımından incelenir ve çözümlenir.

Çağdaş Kazak Edebiyatının Dönemleri, Bu Dönemde Eser Veren Sanatçılar ve Eserlerini Kiril Alfabesinden Okuma.

Tiyatro sanatının tarihsel olarak ortaya çıkışı. Türk tiyatrosunun tarihi gelişimi, geleneksel Türk tiyatrosu ve Osmanlı döneminde saray tiyatrosu; Tanzimat’tan itibaren modern Türk tiyatrosundaki gelişmeler başlıca yazar ve eserler üzerinden değerlendirmeler.

Tasavvufun doğuşu, XII. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar Türk edebiyatında tasavvufun gelişimi, temsilcilerinin hayatı ve sanatı. Tasavvuf geleneğinin önde gelen temsilcilerinden seçilen şiirlerin biçim ve içerik incelemesi.

Seçilmiş metin örnekleri, eski Türk edebiyatının imgelemi dâhilinde ayrıntılı bir biçimde çözümlenir.

Kazak Türk edebiyatına genel bakış, 19. yüzyıla kadar Kazak Edebiyatı, 19 ve 20. yüzyıl Kazak Edebiyatının genel özellikleri ve önde gelen temsilcileri.

Türk edebiyatının kanonlaşmış eserlerinden hareketle şiir, hikâye, roman, tiyatro metinleri üzerinden inceleme ve yorumlamalarda bulunma. Metin okuma, okunan metinleri edebiyat ve eleştiri kuramları/yöntemleri çerçevesinde mukayeseli olarak inceleme, metin tenkidi.

14 ve 19. yüzyıllar arasında yazılmış Klasik Türk edebiyatı metinlerini klasik ve modern yöntemlerle çözümlemek.

Kazak Türkçesinin ses ve biçim özellikleri ile sözvarlığı hakkında bilgi verilecek, Kazak Türkçesiyle yazılmış metinlerin okutulmasıyla dil bilgisel özellikler ve sözvarlığı uygulamalı olarak öğrenilecek, metinlerdeki sözcüklerin dil bilgisel çözümlemesi yapılacak.

Şiirin tanımı yapılır, şiiri diğer sanat ve yazı türlerinden farklı kılan özellikler açıklanır, metafor, metonimi, imge, ironi ve ses değeri gibi kavramlar ve kuramlar üzerinden şiirler yorumlanır.

Türk edebiyatında 15. yüzyıl başından 19. yüzyılın sonuna yazılmış mesneviler.

Türk dilinin tarihî dönemlerinden biri olan Çağatay Türkçesinin doğuşu, gelişimi ve dil özellikleri. Karahanlı, Harezm ve Kıpçak Türkçesi dönemlerinden Çağatay Türkçesine geçiş süreci ve tarihî arka planı. Çağatay Türkçesinin coğrafi, siyasî, kültürel ve edebî temelleri; Timurlular dönemi Türk yazı dili geleneği. Çağatay Türkçesinin ses bilgisi (fonetik), biçim bilgisi (morfoloji) ve söz dizimi (sentaks) açısından genel özellikleri. Alfabe ve yazı sistemi (Arap harfli yazım, Uygur yazısı, Latin transkripsiyonu). Erken dönem Çağatay yazarları (Sekki, Haydar Tilbe, Lütfi, Ali Şir Nevâî öncesi metinler). Metin okuma, transkripsiyon, anlam çözümleme ve dil incelemesi uygulamaları.

Türkçe metinler üzerinde biçim bilgisiyle ilgili özellikleri buldurmaya yönelik incelemeler.

Bu derste şiir, sanat kuramları bağlamında ele alınarak incelenir. Türk şiir bilgisinin temel kavramları olan redif, kafiye ve vezin ayrıntılı biçimde değerlendirilir. Türk edebiyatında farklı dönemlerde ortaya çıkan poetikalar tanıtılır. Klasik, Tanzimat, Servet-i Fünun, Millî Edebiyat ve Cumhuriyet dönemi şairlerinden seçilen örnek şiirler üzerinde metin tahlilleri yapılır. Böylece öğrencilerin, şiirin yapısal ve anlamsal özelliklerini çözümleyebilme becerisi geliştirilir.

Bu derste, dil ve edebiyat öğretiminin kuramsal temelleri, yöntem ve teknikleri ele alınır; edebî metinlerin öğretim sürecinde nasıl kullanılabileceği, dil becerilerinin (okuma, yazma, konuşma, dinleme) geliştirilmesine nasıl katkı sağladığı öğrenciye aktarılır.

Mesnevi ile ayrılmaz bir unsur olan (beş mesneviden oluşmuş eserlerin toplamı anlamında) hamse kavramı ve hamse sahibi yazarlarımız hakkında bilgiler verilmesi. Bu arada en meşhur ve en başarılı mesneviler üzerinde metin tahlilleri ve şerhleri yapılması. Eski Türk edebiyatına özgü Hayriyye, Hüsn ü Aşk gibi belli başlı mesnevilerin incelenerek tanıtılması; karşılaştırılması; öğrenciye metinleri anlama ve değerlendirme yeteneğinin kazandırılması.

Çağatay Türkçesinin klasik ve geç dönemleri. Ali Şir Nevâî’nin eserleri başta olmak üzere, klasik dönem metinlerinin dil, üslup ve söz varlığı yönünden incelenmesi. Çağatay Türkçesinin fiil yapısı, çekim ekleri, birleşik fiiller, kelime türleri ve cümle yapısı üzerine çözümlemeler. Lütfi, Nevâî, Bâbür, Atayi, Sekkaki, Hatifî, Muhammed Salih gibi şair ve yazarların dil özellikleri. Klasik dönem metinlerinde okuma, transkripsiyon, sözlük çalışması ve gramatikal çözümleme uygulamaları. Çağatay Türkçesinin modern Özbek Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesi üzerindeki etkileri. Çağatayca metinlerin filolojik ve tarihsel bağlamda değerlendirilmesi; çağdaş Türk lehçeleriyle karşılaştırmalı inceleme.

Halkbilim kuramların tanınması ve öğrenilmesi.

Türkçe metinler üzerinde kelime gruplarını buldurmaya yönelik incelemeler. 

Türün tanımı, Klasik Türk edebiyatında tür ve şekil ayrımı; manzum ve mensur farklı türlerle ilgili genel bilgilerin verilmesi. Dini-Tasavvufî türler: tevhid, münacaat, na’t, tazarruname vb. Tabiat konulu türler: bahariye, şitaiye vb. Sosyal hayat konulu türler: seyahatname, şehrengiz, surname vb. Tarihî olaylara dair türler: fetihname vb.